Programma "Binnenskamers" presenteert sterke en diepe teksten van heiligen en van mystieke auteurs voornamelijk over de intieme (gebeds)relatie met God; Pareltjes vanuit onze rijke schat aan Christelijke spirituele traditie.
Beste luisteraar. Welkom. We zijn nu reeds aan onze vierde uitzending van het programma "Binnenskamers" aanbeland. Hopelijk is dit niet de eerste keer dat u op dit programma inpikt. Indien dat het geval is, kan je via de website van RadioSpes tussen de lijst van de programma's, wat uitleg vinden over dit programma dat de binnenkamer van ons mens-zijn op een speciale manier ter sprake brengt. Via de website vind je ook een link naar een aparte webstek, waar je de teksten van de vorige edities kan nalezen. En wie dat wenst kan daar de allerlaatste editie gedurende een paar weken na de uitzending op RadioSpes nog eens herbeluisteren.
In de vorige editie hebben we enkele vragen proberen op te helderen die nog zouden kunnen blijven hangen zijn bij sommigen over de contemplatie. Over meditatie hebben we meestal minder vragen omdat we dat zelf enigszinds in de hand hebben. Bij de de stap van de contemplatie blijven velen onder ons soms wel een beetje in de kou staan. Het gebed van het hart hebben we dan aangebracht als een basishouding die we in onze binnenkamer dankbaar kunnen benutten om ons gebed vruchtbaar te laten zijn.
Nu willen we met u een beetje dieper ingaan op de contemplatie, met een tekst van Pierre de Clorivière, die het zal hebben over "het gebed van rust". Het vraagt een inkeer die niet actief moet worden opgewekt, maar die de Heer in ons bewerkt. In zijn werk "De l'oraison mentale", (het mentale gebed of aanbidding), geeft hij ons daar meer van prijs.
Maar laten we eerst eens even onderbreken met een stukje muziek voor we Pierre de Clorivière wat voorstellen en ons gaan toeleggen op een paar tekstjes van hem.
Muziek:
Geboren in Saint-Malo in het jaar 1735, in een familie van oude adel, treedt Pierre Picot de Clorivière, na een studie in de rechten, op 21-jarige leeftijd in bij de Sociëteit van Jezus. De verbanning van de franse Jezuïeten in 1736 brengt hem naar Engeland en vervolgens naar België, waar hij hoofdzakelijk geestelijke leiding en vorming geeft. Bij de opheffing van de Compagnie in 1773 keert hij terug naar Parijs en naar Bretagne, waar hij tijdens de Revolutie onderduikt. Na vijf jaar gevangenschap onder Napoleon, wordt hij de eerste overste van de Compagnie, die in Frankrijk heropgericht werd in 1814. Hij sterft op 85-jarige leeftijd in 1820.
De essentie van het onderricht van P. de Clorivière is samengevat in zijn Considérations sur l'exercice de la prière et de l'oraison. Het werk, dat pedagogisch zeer helder is opgebouwd, is doordrongen van de klassieke traditie, van de auteurs van de Karmel en de Jezuïet Lallemant. de geciteerde passage laat ons de ziel zien die de eigenlijke contemplatie ingaat, ook al is het zo dat de auteur de diepe eenheid van de geestelijke weg benadrukt en hij meer aandacht besteedt aan de continuïteit ervan dan aan de onderbrekingen.
Muziek:
1. De passieve inkeer, die de Heer in de ziel bewerkt en waar het verstand en de wil voor niets anders tussen zitten dan dat ze ermee instemmen, was in de vorige staat voorbijgaand en wordt nu als het ware gewoon in het gebed van rust. Deze inkeer is er de basis van. Ook al neemt de ziel die wil bidden zich voor om met een bepaald onderwerp bezig te zijn, dan nog blijkt ze onmiddellijk in het gebed van rust te komen, zonder dat ze weet hoe. Ze is ingekeerd in zichzelf, met een zacht aanvoelen van de aanwezigheid van Onze Heer.
De meditatie, waarmee een leven in gebed gewoonlijk begint en die getypeerd wordt met "het voornemen om met een bepaald onderwerp bezig te zijn", neigt er doorgaans toe plaats te maken voor een eenvoudige ingetogenheid in de aanwezigheid van God, die zich meer en meer doet gelden. Wanneer deze ingetogenheid een duurzame toestand wordt, spreekt men van gebed van rust: een toestand waarin de ziel helemaal niet meer kan denken aan iets bepaalds zonder zich geweld aan te doen.
Muziek:
2. Het is waar dat dit aanvoelen niet te duiden is; maar de vrede en de kalmte die ermee gepaard gaan, overtuigen de ziel ervan dat degene die ze liefheeft dichtbij is; dat hijzelf haar blijken van zijn liefde komt geven; dat ze hem vruchteloos elders zou zoeken en dat ze dan alleen maar moet denken aan het genieten van het geluk dat haar wordt gegeven. Men kan moeilijk onder woorden brengen wat deze gunst in de ziel teweegbrengt. Zij moet er ook niet over nadenken: ze is een half ingeslapen kind op moeders schoot dat, gevlijd aan haar borsten, de lippen nauwelijks bewegend of zelfs zonder zich daarvan bewust te zijn, de melk ontvangt die zachtjes in zijn mond loopt en zijn voedsel wordt.
"... degene die ze liefheeft is dichtbij... hijzelf komt...": het gebed is niet het opwekken van een mentale toestand, maar het ontvangen van Christus die komt, die omwille van ons geluk komt: de ziel weet dat hij daar is en dat Hij het is, en daarmee heeft ze genoeg. Deze komst eenvoudigweg aanvaarden, zoals Maria op de dag van de Aankondiging, dat is ons aandeel in het gebed van rust. Het zal gebed van vereniging worden wanneer "het half ingeslapen kind" helemaal zal slapen, dat wil zeggen wanneer de ziel in God (die haar voedsel is geworden) omgevormd zal zijn "zonder zich daarvan bewust te zijn".
Muziek:
3. Aanvoelend, hoewel op een onduidelijke manier, dat de hemelse Bruidegom zich verwaardigt haar als het ware in zijn armen te nemen, durft ze het aan naar een nog intiemere vereniging te verlangen. Of liever, het is de Bruidegom zelf die dit verlangen, waarvan zijzelf de grootsheid en voortreffelijkheid nog niet kent, in haar hart opwekt. Het genoegen dicht bij haar geliefde te zijn, vervangt de woorden en laat voldoende zien welke haar verlangens zijn. Zij doet dan niets anders - ze kan ook niets anders doen - dan genieten van het goed dat ze bezit.
4. Als de Heer deze gunst wil geven, moet men niet hardnekkig weerstand bieden aan zijn vriendelijke en uitdrukkelijke uitnodigingen, onder welk voorwendsel ook, zelfs dat van een grotere zelfverloochening. Er kan er geen grotere zelfverloochening zijn dan Onze Heer naar zijn believen te laten beschikken over de ziel als over iets dat hem toebehoort, en elke eigen activiteit op te geven, om alle bewegingen van hem te ontvangen en enkel onder zijn inwerking te handelen.
De liefde en niet de gedachte (die er op "een onduidelijke manier" blijft) is de motor van het gebed: omdat ze zich in de armen van God weet, kan de ziel zich overgeven, zonder verder nadenken of handelen - ze is immers waar God haar wil, om beiden gelukkig te zijn dat ze elkaar toebehoren. Wie beweert dat er wel iets beters te doen is, vergeet dat God maar één ding wil: werkelijk een-zijn met ons.
Muziek:
5. Het gebed van rust is niet altijd hetzelfde: de vermogens van de ziel zijn niet altijd allemaal tot rust gekomen of ze zijn niet altijd tot dezelfde graad van rust gekomen... Wat de ziel te doen staat is zich tevreden stellen met wat God haar geeft, zonder er meer van te verlangen. Ze moet eenvoudig en geduldig instemmen met wat Hij doet en niet druk gaan doen om zich een genot te bezorgen dat God haar op dat moment niet geeft. Ze moet verhinderen dat de wil de zijwegen van de verbeelding en het verstand volgt, zelfs wanneer ze hen wil laten delen in de voldoening die ze voelt of wanneer ze zich inspant om zich te ontdoen van hun onvolmaaktheden.
De contemplatie is niet apathisch: ze volgt de schakeringen van de liefde die haar haar ritme, intensiteit en vrijheid oplegt. Men kan en moet haar niet willen beheersen, haar uitlokken of vermeerderen: ze is rust wanneer men wil wat God wil en niet wanneer men de rust omwille van de rust zoekt.
Muziek:
Slot: